2025 yılının ilk yarısında Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılan başvurularda dikkat çekici bir artış yaşandı.
Buna göre 2025 yılının ilk altı ayında, Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılan başvurular geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık %24 artışla 70 bin artış göstermiş durumda. Bu denli ani bir sıçramanın arkasında hangi dinamiklerin yattığı ise önemli bir soru işareti.
2025 yılı ilk altı ayının verisini henüz bilmiyoruz ama STK’nın 2024 Yılı Faaliyet Raporu’na göre başvuruların:
Kanaatimce aşağıda açıkladığım nedenlerden dolayı 2025 yılında trafik sigorta payının artmış olmasını bekliyorum.
1️⃣ Sigorta Tahkim Komisyonu’nda bekleme süresinin kısalması
Hakem sayısındaki artış ve alınan operasyonel tedbirler sayesinde Komisyon’da eskiden 7-8 aya uzayabilen atama sürelerinin 10-15 gün gibi kabul edilebilir düzeye indirilmesi, başvuru sahiplerinin (tüm özendirmelere rağmen) arabuluculuk ya da doğrudan mahkeme yerine Tahkim Komisyonu’nu daha fazla tercih etmesine yol açmış olabilir.
2️⃣ Bazı sigorta şirketlerinin mali avantaj sağlamak veya finansal sıkıntılarını ötelemek için hasar reddetme oranlarını artırması
Trafik sigortasında hasar tasfiye süreçlerinin uzunluğu, geçmiş poliçe dönemine ait hasarların yeni poliçe primleriyle karşılanabilmesine imkân tanıyor. Bu durum, finansal sıkıntı yaşayan bazı sigorta şirketleri için adeta bir “nefes alma” mekanizması haline gelmiş durumda.
Bazı şirketler, hasar tasfiye süreçlerini bilinçli şekilde uzatarak likidite baskısını azaltıyor; hatta zamanla oluşan nakit akışları sayesinde finansal sıkıntılarından tamamen sıyrılabiliyor.
Bu stratejiyi cazip kılan bir diğer unsur ise yasal faiz oranlarının piyasa faizlerinin oldukça altında kalması. Böylece geciken ödemeler şirketler için ciddi bir maliyet yaratmıyor; tasfiye sürecinin uzatılması ise bir anlamda “maliyet avantajına” dönüşüyor.
Sonuç olarak, kimi şirketler tazminat taleplerinin önemli bir kısmını ilk aşamada reddedip süreci dava aşamasına iterek, hasar yükünü ertelemeyi tercih ediyor. Bu durum sigortalılar için mağduriyet yaratırken, sektörün itibarını da zedeliyor.
Özellikle bedeni zarar ve yüksek tutarlı değer kaybı/onarım dosyalarında red oranlarının (reddedilen dosya sayısı / açılan dosya sayısı oranı) bazı şirketlerde oldukça yüksek olduğu görülüyor. Bazı şirketler küçük tutarlı dosyaları ödeyip yüksekleri ödemedikleri için, adetsel bazlı red oranlarını ve davalık olma oranlarını (açılan dava sayısı/red edilen dosya sayısı oranı) düşük gösterebilmektedir. Daha da dikkat çekici olan, bu şirketlerin pazar paylarının gün geçtikçe artıyor olması.
Öneri: Sigorta Tahkim Komisyonu’nun faaliyet raporlarının en az üçer aylık periyotlarla ve şirket bazında bedeni/onarım bedeli/değer kaybı alt kırılımlı yayımlanması, sektörde ciddi bir oto kontrol mekanizması yaratacaktır.
3️⃣ Üretimi durdurulan şirketlere karşı açılan davalardaki artış
Kasko sigortası alanında faaliyet gösteren 3-4 şirketin üretimlerinin durdurulması ve ruhsat iptalleri sonrası mağdur olan sigortalılar, tazminatlarını tahsil edebilmek için doğal olarak dava yoluna başvurmak zorunda kalmıştır. Ancak güncel durumda AcnTürk Sigorta A.Ş. Tahkim’e üye değildir; Gri Sigorta AŞ ve Aveon Global Sigorta AŞ’nin de artık etkisinin sınırlı olduğunu düşünüyorum. Bu nedenle, bu faktörün artışa ana etken olmadığını değerlendiriyorum.
4️⃣ Poliçe sayısında ve hasar frekansında değişim
AYM’nin, araç satışlarında 15 gün daha trafik sigortasının geçerli olduğuna ilişkin kanun maddesini iptal etmesi sonrasında 5 Aralık 2024 devreye giren “önce poliçe, sonra ruhsat” uygulaması, 4. basamakta poliçeleşmede bir artışa yol açtı. Ancak bu artışın, ilk altı ayda davalarda görülen bu denli büyük bir sıçramayı açıklayacak ölçüde bir etki yarattığını düşünmüyorum. Ayrıca daha önce de belirttiğim gibi, eski aracın satışının yeni aracın alışından sonra olmasının basamak kaybına neden olması da, 4. basamakta yoğunlaşmayı artıran bir diğer faktördür.
Öte yandan TSB verilerine göre genel hasar frekansında kayda değer bir değişiklik bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu faktörlerin davalardaki artış üzerindeki etkisi sınırlı kabul edilmelidir.
📌 Sonuç ve Öneri
Davalardaki bu sıçramanın gerçek nedeninin ortaya konulması için SEDDK’nın:
✅ Şirket bazında red oranlarını,
✅ STK ve yargıya yansıyan dosya sayılarını,
✅ Poliçe üretim artışları ile dava sayılarını karşılaştırmalı olarak incelemesi,
✅ Bedeni zarar ve yüksek tutarlı dosyalarda şirket bazlı hasar ödeme davranışlarını analiz etmesi,
gerekmektedir.
Bu analiz, sektörün şeffaflığı, sigortalı güveni ve sürdürülebilirliği açısından hayati önemdedir.