SEDDK, yakın bir zamanda rezerv hesaplamalarında ciddi hatalar tespit ettiği iki aktüerlere en ağır mesleki yaptırım olan “sicilden silme” cezasını uygulamış idi.
Ancak son gelen haberlere göre, aktüerlere verilen sicilden silme cezalarına ilişkin mahkemeden yürütmenin durdurulması kararı alınmış, teyide muhtaç bir bilgi ama beklenen de bu yönde. Bu kararın, cezada kanunilik ilkesine dayalı olduğunu düşünüyorum.
Bu konuya ilişkin linkedin paylaşımım sektörde yüksek yankı uyandırmasının temel nedeni, yıllardır süregelen eksik Muallak Tazminat Karşılık (MTK) ayrılması temel tartışması ve cezanın çok ağır olmasıdır.
_______________________________________
Eksik Karşılık Ayırmanın En Büyük Hikayesi
•2014-2016 Genelgesi, aslında yeni bir kural getirmemişti; sadece aktüerlere ilk kez gerçek anlamda sorumluluk yüklemişti. Bu Genelge sonrası 31 Mart 2015 itibarıyla birçok şirket, şaşırtıcı derecede yüksek MTK açıklamak zorunda kaldı. Bu durum, kamu şirketleri başta olmak üzere bazı şirketlerin yöneticileri Hazine Müsteşarlığı’na akın etmesine yol açtı.
•Müsteşarlık, TMS 8 ve muhasebe ilkelerine aykırı bir şekilde, MTK nın alt unsuru olan IBNR farklarının yıllara yayılarak gösterilmesine izin verdi.
•Bu olay, şirketler uzun süredir eksik MTK ayırdıklarını itiraf gibiydi. Ancak Hazinenin geçiş düzenlemesi sonrası izleyen dönemlerde tekrar eski düzene dönülmesine neden oldu.
Bu örnekte kamu otoritesinin eksik karşılık ayrılmasına önemli ölçüde tolere ettiği sonucu çıkartılabilir.
________________________________________
MTK Yeterlilik Tablosu: Bir Denetim Devrimi
1997’de İngiltere’de The Association of British Insurers (ABI) yapmış olduğum ziyaretlerimde, bugünkü MTK Yeterlilik Tablosu (Run off Tablosu denilmekte) ile tanıştım. İngiliz sisteminde, “olumsuz run-off sapması” (adverse run-off deviation) olmaması (başka bir deyişle eksik karşılık olmaması ama ihtiyatlılık ilkesi gereği makul bir fazla olması) koşuluyla, aktüerler formül dayatması olmadan MTK’yı serbestçe belirleyebiliyordu.
•Bu tabloyu 1998’den itibaren denetimlerde kullanmaya başladım, zamanla diğer meslektaşlarım da benimsedi ve nihayetinde mevzuata da girdi.
•Ancak büyük bir eksiklik devam ediyor: Bu tablonun dipnotlarda açıklanma zorunluluğu yok! Bu da eksik karşılık ayırmayı cesaretlendiriyor!
2006’da denetlediğim bir şirkette, sadece dosya muallakları üzerinden yapmış olduğum MTK Yeterlilik Tablosu sayesinde 31.12.2005 itibariyle 60 Milyon TL (o dönem 50 Milyon USD) eksik karşılık ayrıldığını tespit ettim. Yıllar sonra, şirketin muhasebe yetkilisi bana itirafta bulundu: “O zamanın Genel Müdürü, ‘Bu tutar kadar dosya muallaklarını azaltın’ talimatı verdi. Bir gecede tüm dosya muallakları değerini düşürdük!” O dönemde, üstelik sektörde IBNR ayırma kültürü neredeyse yoktu.
________________________________________
Sektörde MTK Tartışmaları Devam Ediyor
1.Ege Sigorta:
31.12.2014 tarihinde açıklanan dönem net zararı 7.623.000 TL ve brüt MTK’sı 121.758.923 TL iken bugüne kadar yaklaşık 1,5 Milyar TL (685 Milyon USD) hasar ödediği ortaya çıktı.
2.Gri Sigorta & Aven Global:
Benzer mali tablo manipülasyonları yaşandındığı anlaşılıyor, ancak aktüerler dışında kalan sorumlular henüz cezalandırılmadı, sanırım süreç devam ediyor.
3.Yeni Genel Müdürler ve “Mucizevi” Karlar:
-Şirketlere yeni gelen yöneticiler, 6-9 ay içinde “muazzam kâr” açıklıyorlar.
-Bazı şirketler, %185 bileşik (sigortacılık zarar) oranına sahip olduklarını söylüyorlar, ama yeterli mali kar yokken bile yüksek kar açıklıyorlar!
4.Geçenlerde trafik branşında üretim yapmayı bırakan bir şirket yetkilisi aktüeryal temele dayalı ayrılan MTK ile gerçekleşen tazminat ödemeleri arasında beş misli fark oluştuğunu anlattı.
Bütün bunlar halen eksik karşılık ayrıldığı kanaatini pekiştiriyor.
_____________________________________
Kısa Kuyruklu İş Yapanlar Neden Batıyor?
Çünkü kasko, trafik sigortasının aksine kısa kuyruklu iş’tir, başka bir deyişle nakit girişi ile nakit çıkışı arasında zaman çok kısadır, dolayısıyla trafik sigortası gibi büyük SAADET ZİNCİRİ oluşturulamıyor. Bu nedenle şirketlerin çoğu, trafik sigortası ruhsatı peşinde. Nedeni basit:
-MTK ve DERK sayesinde zararlarını örtbas etmek (sitemdeki yazımı okumanızı tavsiye ederim),
-Zamanında ödememek ve hiç ödememek suretiyle zarar görenleri dava yoluna gidilmesine neden olunabilmekte, bu sayede çok önemli bir zaman kazanmak, (Başka bir deyişle, davalar 1-2 aya sonuçlansa trafik sigortası mevcut şartlarda ruhsatı isteyen kimse olmaz kanaatindeyim) böylelikle yüksek mali kar elde etmek,
-Sürekli yüksek üretimle likidite sıkıntısını gizlemek.
________________________________________
Adli Cezaların Uygulanmaması
Mesleki deneyimlerim ışığında, Sigortacılık Kanunu’nun ciddi şekilde eksik kaldığını ve özellikle ceza mekanizmalarının yetersiz olduğunu üzülerek belirtmek isterim. Bununla birlikte asıl sorun Kanundaki özellikle adli cezaların uygulanmamasıdır. Öyle ki, bugüne kadar uygulanan adli para cezalarının sayısı neredeyse sıfırdır – yanılmıyorsam, tarihte hiç adli para cezası verilmemiştir.
Müfettişlik dönemimde 33 sigorta şirketini denetleme fırsatım oldu. Bu süreçte:
• Bazı şirketlerin finansal tablolarını yeniden yayınlattırdım (eski mevzuata göre yerel basında yayınlandığı için caydırıcılık etkisi zayıf oldu)
• Işık Sigorta başta olmak üzere yüzlerce çalışanın işine son verilmesine yol açan süreçleri başlattım
• İnter, Kapital Sigorta gibi bir çok şirketin ruhsatının iptalini sağladım
Ancak tüm bu süreçlerde, tek bir adli para cezası uygulandığını hatırlamıyorum. Bu durum, sektörde disiplinsizliğin kronikleşmesine neden olmaktadır.
________________________________________
Sonuç: Mağduriyetler Bitmiyor
Tüm bu kaosun bedelini, on binlerce mağdur sigortalı, zarar gören ve acenteler ile birlikte sektördeki iyi oyuncular ödüyor.
