Bireysel Emeklilik Sistemi’nde devlet katkısı oranının düşürülmesi, hayat ve emeklilik şirketlerini doğrudan etkiler. Buna karşın, bir iştirak ilişkisi bulunmadığı sürece, hayat dışı sigorta şirketleri etkilemez. Devlet desteğinin azalmasının temel etkileri şu iki kanaldan ortaya çıkacaktır:
1. Yeni Girişlerin Azalması: Kısa vadede sisteme katılımda mutlak bir yavaşlama görülse de, uzun vadede enflasyonun düşmesiyle birlikte bu olumsuz etki etkisini yitirecektir.
2. Sistemden Çıkış Eğilimi: Mevcut birikimlerine dair %30 oranındaki devlet katkısı hak edişinden feragat etmeyi (bu hakları “yakmayı”) göze alanlar veya yanlış bilgilendirme sonucu mevcut birikimlerine de %20 uygulanacağını sananlar nedeniyle bir hareketlilik yaşanabilir. Ancak rasyonel ekonomik beklentiler ışığında, bu çıkışların oldukça sınırlı kalacağını (%1 altında) öngörüyorum.
# İştirak Yapıları ve Dolaylı Etkiler
Hayat dışı sigorta şirketleri için etki yalnızca dolaylıdır ve iştirak payları ile sınırlıdır. Bu kapsamda halka açık şirketler içinde iki şirketin payı bulunmaktadır:
* Türkiye Sigorta #TURSG : Türkiye Emeklilik’in yaklaşık %7,6’sına sahiptir.
* Anadolu Sigorta #ANSGR : Anadolu Hayat ve Emeklilik’in yaklaşık %20’sine sahiptir.
Bu ortaklık oranları dikkate alındığında, ana şirketler üzerindeki etkinin oldukça kısıtlı kalması beklenmektedir.
## Sektörel Görünüm ve Fon Büyüklükleri (30.11.2025)
EGM verilerine göre pazar payı ve fon büyüklüğü sıralaması, sektördeki konsantrasyonu net bir şekilde ortaya koymaktadır:
-Türkiye Hayat ve Emeklilik AŞ: 346 milyar TL ile lider,
-Agesa Hayat ve Emeklilik AŞ: 326 milyar TL ile ikinci,
-Anadolu Hayat Emeklilik AŞ: 286 milyar TL ile üçüncü,
-Garanti Emeklilik ve Hayat AŞ: 246 milyar TL ile dördüncü,
-Allianz Yaşam ve Emeklilik AŞ: 238 milyar TL ile beşinci sıradadır.
Pazardaki ilk beş şirket, ulaştıkları ölçek sayesinde ana gelir kalemleri Toplam Fon Gider Kesintisi (TFGK) olduğundan, yeni katılımcı girişi yavaşlasa dahi güçlü pozisyonlarını koruyabilecek kapasitededir. Asıl risk, fon büyüklüğü 50 milyar TL’nin altında kalan diğer BES şirketleri için geçerlidir. Zira onlar için ana gelir kalemleri, TFGK değil giriş aidatları ve yönetim ücret kesintisi olduğundan, girişlerdeki yavaşlama onları doğrudan etkileyecektir. Ayrıca mevcut giriş aidatı ve yönetim gider kesinti yapısının, küçük ölçekteki şirketlerin aleyhine olduğunu da söylemekte fayda var.
### Şirket Bazlı Beklentiler ve Hayat Branşı Performansı
* Türkiye Emeklilik: Kamu bankalarının desteği ve agresif satış modeli sayesinde devlet katkısındaki değişimlerden en az etkilenecek oyuncu konumundadır.
* AgeSA Hayat ve Anadolu Hayat: Güçlü sermaye yapıları ve sırasıyla Akbank ile İş Bankası gibi köklü dağıtım kanalları sayesinde sağlam duruşlarını sürdüreceklerdir.
Ayrıca, bu üç dev şirketin (Türkiye Emeklilik, Anadolu Hayat ve AgeSA Hayat) hayat sigortası branşındaki üretimlerini 2025 yılı 3. çeyrek itibariyle 8-9 milyar TL bandına taşıdıkları göz ardı edilmemelidir. Bu yıl hayat sigortası üretiminin rekor seviyelere ulaşması, şirketlerin BES dışındaki gelir kalemlerini de ciddi şekilde artıracaktır.
Diğer şirketlerin büyük bir bölümü halka açık olmadığı için şimdilik kapsamlı bir değerlendirmeye gerek duymadım.
### BES te unutulmaması gereken gelir vergisi (stopaj) avantajı
TEFAS üzerinden alınan yatırım fonlarındaki (hisse senedi fonları hariç) %17,5 stopaj yükünden kaçınmak isteyen yatırımcılar, %5 stopaj avantajı sunan BEFAS fonlarına yönelerek BES’e akın etmektedir.
EGM verilerine aşağıda aylık katılımcı sayısı ve katkı payı büyüklüğü verilmektedir. Dikkate çeken husus: Temmuz ayından itibaren aylık katılımcı sayısı 120 bini, aylık katkı payı büyüklüğü ise 12,5 milyar TL’yi aşmış durumdadır.
