Hayat sigortası BES’ten daha önemlidir, bu sloganı ben çıkarmış ve epeyde ilgi görmüş idi. Yetişme çağında çocuğu/torunu olanlara hayat sigortası (aşağıdaki birinci ürünü) yaptırmalarını şiddetle önermekteyim.
BES’te devlet desteği düştüğü bu günlerde bazı satış uzmanlarının hayat sigortasına yönlendirmeye başladığını görüyoruz. Bu noktada aşağıdaki açıklamaları yapmak ihtiyacını hissettim.
Gelin, taşların yerine tam oturması için hikayeyi en başından alalım.
Sektörde eskiden üç temel ürün var idi:
1.Sadece Vefat Teminatlı Hayat Sigortası: Hayat sigortacılığının atasıdır. Sadece risk odaklıdır. Vefat halinde vefat tazminatı ödenir. Bankadan kredi çekerken zorunlu tutulan sigorta işte budur. Yıllık veya uzun süreli yapılabilir, erişimi en kolay ürün idi.
2. Karma Sigorta (Endownment): Hem vefat hem de yaşam (hayatta kalma) teminatı içerir. Vefat durumunda vefat tazminatı ödenir. Süre sonunda hayatta kalırsanız, ödediğiniz primlerin tamamı veya bir kısmı (getirisiz olarak) size iade edilir.
3.Birikimli Hayat Sigortası: Hem vefat riskini hem de yatırımı kapsar. Sizden hem vefat riski için prim alıyor hem de yatırım unsuru için para (birikim primi adıyla anılıyor) alıyor. Birikim parasından üretim giderleri indirildikten sonra kalan kısım yatırıma sevk ediliyor, elde edilen getirinin %5-10 arası yönetim ücreti şirkete, geri kalan size karpayı olarak yansıtılmaktadır. Sigorta süresi içinde vefat ederseniz; vefat tazminatı ile o ana kadar biriken net birikimler, lehdar veya kanuni mirasçılarınıza ödenir. Süre sonunda vefat etmezseniz ödediğiniz birikim primleri ve net getirileri size ödenmektedir.
Sonuçta, üç temel ürünün hepsinde vefat teminatı bulunmaktadır.
Vergi Avantajı ve Kırılma Noktası
Devlet, tasarrufu teşvik etmek için ödenen primlerin; brüt ücretin %15’ini ve yıllık asgari ücret tutarını aşmamak kaydıyla gelir vergisi matrahından düşülmesine (gider yazılmasına) imkan tanımıştı.
Ancak 2013 yılında BES’ten %25 devlet desteği uygulanması denklemleri değişti:
•Sektör, BES’in önünü açmak ve rekabeti dengelemek adına kendi talebi ile birikimli hayat sigortalarında ödenen primin %50’si gider yazılması sınırlandırılması getirildi.
•Sonuç: Birikimli hayat sigortası satışları bıçak gibi kesildi.
İşte Hikaye Tam Buradan Sonra Yeniden Başladı
Piyasa boşluk kabul etmez. Bu durgunluktan sonra üç kritik gelişme yaşandı:
1. “Prim İadeli” Efsanesinin Doğuşu:
Şimdiki adıyla Viennalife (Eski Aegon/Ankara Emeklilik), rafta tozlanan “Karma Sigorta”yı aldı, “Vergi Avantajı” vitrine koyarak “Prim İadeli Hayat Sigortası” adıyla pazarlamaya başladı. Bu hamle, tüketicinin çok hoşuna giden büyük bir başarı hikayesine dönüştü ve diğer şirketler de bu akımı takip etmek zorunda kaldı.
2. Vefat teminatlı ürün satılmamaya başlandı.
Şirketler covid’in de etkisi ve prim iadeli hayat sigortalarındaki yüksek kar beklentisi ile sadece vefat teminatlı sigorta ürünleri laftan indirdi. Şimdiler bu şekilde ürün satan 2-3 şirket kaldı.
3. Yaşam Teminatı Tek Başına Sahnede:
Şirketler vergi teşvikinin azaltılması sonucu önü kesilen birikimli hayat sigortası yerine sadece “Yaşam Teminatı” hayat sigortası ismiyle birikimli hayat sigortasının sadece “yatırım” kısmını tek başına satmaya başladı.
Sistem şöyle işliyor: Yatırılan tutardan üretim giderleri (BES’teki giriş aidatı vb. gibi) düşülüyor, kalan tutar yatırıma yönlendiriliyor. Elde edilen gelirden işletim ücreti kesildikten sonra kalan kısım sigortalıya kâr payı olarak veriliyor.
Bu ürün; ne vergi avantajı kısıtlanan “Birikimli Sigorta” statüsünde, ne de klasik “Karma Sigorta”. İkisinin arasından sıyrılmış, vefat teminatı neredeyse tamamen atılmış hibrit bir yapı.
Bu tarz bir ürünün dünyada satıldığını sanmıyorum, olsaydı kaç yıldır yazıyorum biri çıkar yanlış olduğumu söylerdi.
Bu yeni modelde primler %100 oranında vergiden düşürülmek. Gelin hesabı yapalım:
•Tavan Limit (2026): 396.360 TL prim ödediniz diyelim.
•Vergi İadesi: %40 vergi dilimindeyseniz, devletten 158.544 TL vergi iadesi alıyorsunuz.
•Yatırım Getirisi: 396.360 TL’nin yıllık getirisinin sadece %23,35 enflasyon (MB nin piyasa katılımcıları grubu 2026 sonunda beklenti anketi) kadar olduğunu varsayalım: 92.550 TL.
•Toplam Kazanç: Vergi iadesi + Yatırım getirisi = 251.094 TL.
•Oran: 251 bin TL kazanç / 396 bin TL ana para = %63 getiri. Bunu %15 vergi dilimine yaparsanız %38 getiri demektir. Reel getiri olursa bu getiri oranları daha da yükselecektir. Ayrıca daha çok eurobond/devlet tahvillerine yatırım yapılmaktadır.
Allah bin bereket versin!